Algemeen opzegverbod voor de werkgever
Het algemene opzegverbod houdt in dat de werkgever voor de opzegging van de arbeidsovereenkomst voorafgaande toestemming van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV) nodig heeft. De ontslagtoestemming van het UWV wordt in de praktijk de ontslagvergunning genoemd.
- Uitzonderingen op het vereiste van een ontslagvergunning
- De ontslagvergunning bij tussentijdse opzegging van de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd
- Sanctie bij overtreding algemeen opzegverbod
- De procedure bij het UWV WERKbedrijf
- De inhoud van de ontslagaanvraag
- De reden van het ontslag
- Opzegging na ontvangst ontslagvergunning
- Beleidsregels Ontslagtaak UWV
Uitzonderingen op het vereiste van een ontslagvergunning
In de volgende gevallen heeft de werkgever voor de opzegging van de arbeidsovereenkomst geen ontslagvergunning nodig:
- proeftijdontslag;
- ontslag op staande voet;
- ontslag door de curator tijdens faillissement;
- de werknemer is statutair directeur van een BV of NV;
- de werknemer werkt bij een publiekrechtelijk lichaam, zoals provinciën, gemeenten, waterschappen, Kamers van Koophandel, SVB, UWV, etc.;
- de werknemer behoort tot het onderwijzend en docerend personeel van een onderwijsinstelling;
- de werknemer bekleedt een geestelijk ambt;
- de werknemer verricht huishoudelijke of persoonlijke diensten in de huishouding van een natuurlijk persoon, en dit op minder dan 4 dagen per week, zoals werksters, huishoudelijke hulpen, kindermeisjes en ziekenverzorgsters;
- de werknemer heeft een dienstverband op grond van de Wet sociale werkvoorziening (WSW). Er is dan soms wel een vooraf gevraagd ontslagadvies van het UWV WERKbedrijf nodig;
- de werknemer behoort tot het niet-onderwijzend personeel waarop de Wet op het primair onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op de expertisecentra of de Wet educatie en beroepsonderwijs van toepassing is. Voorwaarde is wel dat de werknemer beroep moet kunnen instellen tegen de beëindiging van de arbeidsovereenkomst bij een beroepscommissie als bedoeld in een van deze wetten.
De ontslagvergunning bij tussentijdse opzegging van de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd
De werkgever heeft de ontslagtoestemming van het UWV niet alleen nodig voor de opzegging van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd, maar ook voor de tussentijdse opzegging van een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd. Bovendien moet de arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd een tussentijds opzegbeding bevatten.
Sanctie bij overtreding algemeen opzegverbod
Als de werkgever de arbeidsovereenkomst zonder ontslagvergunning opzegt, is de opzegging vernietigbaar. Als de werknemer de vernietigingsgrond inroept, wordt de opzegging met terugwerkende kracht vernietigd. Dit betekent dat de opzegging ongeldig is en geacht wordt nooit te zijn gedaan. De arbeidsovereenkomst eindigt dan dus niet als gevolg van de opzegging.
Zolang de werknemer zich niet op de vernietigbaarheid van de opzegging beroept, geldt de opzegging. De werknemer kan dus niet stil blijven zitten en moet actie ondernemen.
De werknemer moet bovendien binnen 6 maanden na de opzegging een beroep op de vernietigbaarheid ervan doen. Het is verstandig dit schriftelijk te doen, zowel per gewone als per aangetekende post. Als de werknemer niet binnen de genoemde 6 maanden reageert, is de opzegging definitief geldig.
De procedure bij het UWV WERKbedrijf
De werkgever moet de ontslagvergunning schriftelijk aanvragen bij de arbeidsjuridische dienst (AJD) van het UWV WERKbedrijf. De AJD heeft meerdere locaties. De werkgever moet zijn bij de locatie van de AJD in het werkgebied van het UWV WERKbedrijf waar de werknemer zijn of haar arbeid verricht of heeft verricht. Dit is vaak de vestigingsplaats van de werkgever.
Als de ontslagaanvraag naar het oordeel van het UWV WERKbedrijf niet compleet is, wordt de werkgever in de gelegenheid gesteld om binnen 8 dagen het verzoek aan te vullen.
De complete ontslagaanvraag (inclusief alle bijlagen) wordt door het UWV WERKbedrijf in kopie naar de werknemer gestuurd, die binnen 14 dagen een verweerschrift kan indienen.
Nadat de werknemer een schriftelijk verweer heeft ingediend, wordt bekeken of het dossier klaar is voor besluitvorming, of dat nog een extra schriftelijke ronde van hoor en wederhoor moet plaatsvinden.
Als de schriftelijke ronde(s) van hoor en wederhoor is (zijn) afgerond, wordt het dossier voorgelegd aan de Ontslagadviescommissie. Deze commissie bestaat uit een werkgevers- en een werknemersvertegenwoordiger. De commissie geeft een advies over de vraag of de toestemming voor ontslag moet worden verleend of geweigerd.
Vervolgens neemt het UWV WERKbedrijf een beslissing op de ontslagaanvraag en stelt partijen daarvan schriftelijk op de hoogte. Het is niet mogelijk daartegen hoger beroep in te stellen.
De inhoud van de ontslagaanvraag
De ontslagaanvraag bij het UWV WERKbedrijf moet in ieder geval de volgende gegevens bevatten:
- de (statutaire) naam en het adres van de werkgever;
- de dagtekening;
- de vermelding dat een ontslagvergunning wordt aangevraagd;
- de volgende gegevens van de werknemer:
- naam;
- adres, postcode en woonplaats;
- geboortedatum;
- datum indiensttreding;
- functie;
- brutoloon;
- burgerservicenummer (BSN);
- de reden van het ontslag.
De reden van het ontslag
De reden van het ontslag kan bijvoorbeeld zijn disfunctioneren of langdurige arbeidsongeschiktheid. In het onderdeel "Ontslagreden" wordt dieper ingegaan op de diverse redenen die een werkgever kan hebben om tot ontslag te willen overgaan.
De ontslagreden bepaalt hoe de ontslagaanvraag moet worden onderbouwd en welke gegevens moeten worden bijgevoegd. Zo is het bij een ontslag wegens disfunctioneren nodig om functioneringsverslagen over te leggen. Bij een bedrijfseconomisch ontslag is dat niet nodig. Dan is het noodzakelijk om een reorganisatiebesluit en financiële cijfers over te leggen.
In het onderdeel "Ontslagreden" wordt per ontslagreden genoemd waaruit het ontslagdossier moet bestaan om kans op succes bij het UWV WERKbedrijf te hebben. Overigens stelt de rechter in ontbindingsprocedures vergelijkbare eisen aan ontslagdossiers.
Opzegging na ontvangst ontslagvergunning
Als de ontslagvergunning door het UWV WERKbedrijf wordt verleend, leidt dat niet automatisch tot het einde van de arbeidsovereenkomst. De werkgever moet dan namelijk nog opzeggen, waarbij hij de voor opzegging geldende regels in acht moet nemen. Zo moet bijvoorbeeld de opzegtermijn in acht worden genomen. En als een bijzonder opzegverbod geldt, zoals het opzegverbod tijdens de eerste 2 jaar van ziekte, dan kan niet worden opgezegd, althans is die opzegging vernietigbaar.
Als de werkgeversopzegtermijn meer dan een 1 maand bedraagt, mag de werkgever die na de UWV-ontslagprocedure met 1 maand verkorten. Wel geldt dat er altijd een opzegtermijn van 1 maand moet overblijven.
Beleidsregels Ontslagtaak UWV
Het UWV heeft ter zake van haar ontslagtaak beleidsregels vastgesteld. In deze beleidsregels heeft het UWV neergelegd hoe zij tijdens de ontslagprocedure met bepaalde situaties zal omgaan. Verder heeft het UWV in deze beleidsregels opgeschreven over welke gegevens zij wenst te beschikken als om een bepaalde reden een ontslagvergunning wordt aangevraagd. De (adviseur van de) werkgever doet er dus verstandig aan deze beleidsstukken te raadplegen voordat hij de ontslagaanvraag indient.
